«Περὶ Ψυχῆς» Α.1 (Ἀριστοτέλης)

«Περὶ Ψυχῆς» Ἀριστοτέλης Ἀκουστικὸ βιβλίο

 


ἐξώφυλλο «Περὶ Ψυχῆς» κεφ.Α1 Ἀριστοτέλης ἀκουστικὸ βιβλίο


Μπορεῖτε νὰ ἀκούσετε ὁλόκληρο τὸ πρῶτο κεφάλαιο διαβάζοντας παράλληλα τὸ πρωτότυπο κείμενο τοῦ ἀριστοτελικοῦ «Περὶ Ψυχῆς», ἠχογραφημένο σὲ ἀνασυντεθειμένη ἀρχαία Ἑλληνικὴ ἀπόδοσι τοῦ Ἰωάννου Στρατάκη. Ἐὰν δὲν ἔχετε τὸ βιβλίο, μπορεῖτε νὰ τὸ βρεῖτε σὲ μία ἀπὸ τὶς ὑπάρχουσες ἐκδόσεις του μὲ Ἀγγλικὴ μετάφρασι στὸ διαδίκτυο. Γιὰ εὐκολία παρακάτω συμπεριλαμβάνεται ὅλο τὸ κείμενο τοῦ πρώτου κεφαλαίου. Πατῆστε στὸ στ᾽ ἀριστερὰ τοῦ κειμένου γιὰ ἀκρόασι.
Ἡ νεοελληνικὴ ἀπόδοσις στὰ δεξιὰ εἶναι πρόχειρη γενικὴ ἀπόδοσις τοῦ πρωτοτύπου καὶ δὲν διεκδικεῖ …βραβεῖον φιλολογικῆς ἀκριβείας.

Περὶ Ψυχῆς, Α.1 :



[025″]
Τῶν καλῶν καὶ τιμίων τὴν εἴδησιν ὑπολαμβάνοντες, μᾶλλον δ᾽ ἑτέραν ἑτέρας ἢ κατ᾽ ἀκρίβειαν ἢ τῷ βελτιόνων τε καὶ θαυμασιωτέρων εἶναι, δι᾽ ἀμφότερα ταῦτα τὴν περὶ τῆς ψυχῆς ἱστορίαν εὐλόγως ἂν ἐν πρώτοις τιθείημεν.
[052″]   Δοκεῖ δὲ καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἅπασαν ἡ γνῶσις αὐτῆς μεγάλα συμβάλλεσθαι, μάλιστα δὲ πρὸς τὴν φύσιν· ἔστι γὰρ οἷον ἀρχὴ τῶν ζῴων.
[065″]   Ἐπιζητοῦμεν δὲ θεωρῆσαι καὶ γνῶναι τήν τε φύσιν αὐτῆς καὶ τὴν οὐσίαν, εἶθ᾽ ὅσα συμβέβηκε περὶ αὐτήν· ὧν τὰ μὲν ἴδια πάθη τῆς ψυχῆς εἶναι δοκεῖ, τὰ δὲ δι᾽ ἐκείνην καὶ τοῖς ζῴοις ὑπάρχειν. Πάντῃ δὲ πάντως ἐστὶ τῶν χαλεπωτάτων λαβεῖν τινα πίστιν περὶ αὐτῆς.
[094″]   Καὶ γάρ, ὄντος κοινοῦ τοῦ ζητήματος καὶ πολλοῖς ἑτέροις, λέγω δὲ τοῦ περὶ τὴν οὐσίαν καὶ τὸ τί ἐστι, τάχ᾽ ἄν τῳ δόξειε μία τις εἶναι μέθοδος κατὰ πάντων περὶ ὧν βουλόμεθα γνῶναι τὴν οὐσίαν, (ὥσπερ καὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ἰδίων ἀπόδειξις), ὥστε ζητητέον ἂν εἴη τὴν μέθοδον ταύτην· εἰ δὲ μὴ ἔστι μία τις καὶ κοινὴ μέθοδος περὶ τὸ τί ἐστιν, ἔτι χαλεπώτερον γίνεται τὸ πραγματευθῆναι· δεήσει γὰρ λαβεῖν περὶ ἕκαστον τίς ὁ τρόπος, ἐὰν δὲ φανερὸν ᾖ πότερον ἀπόδειξίς ἐστιν ἢ διαίρεσις ἢ καί τις ἄλλη μέθοδος, ἔτι πολλὰς ἀπορίας ἔχει καὶ πλάνας, ἐκ τίνων δεῖ ζητεῖν· ἄλλαι γὰρ ἄλλων ἀρχαί, καθάπερ ἀριθμῶν καὶ ἐπιπέδων.

[159″]   Πρῶτον δ᾽ ἴσως ἀναγκαῖον διελεῖν ἐν τίνι τῶν γενῶν καὶ τί ἐστι, λέγω δὲ πότερον τόδε τι, καὶ οὐσία ἢ ποιὸν ἢ ποσόν, ἢ καί τις ἄλλη τῶν διαιρεθεισῶν κατηγοριῶν, ἔτι δὲ πότερον τῶν ἐν δυνάμει ὄντων ἢ μᾶλλον ἐντελέχειά τις· διαφέρει γὰρ οὔ τι σμικρόν.
[188″]   Σκεπτέον δὲ καὶ εἰ μεριστὴ ἢ ἀμερής, καὶ πότερον ὁμοειδὴς ἅπασα ψυχὴ ἢ οὔ· εἰ δὲ μὴ ὁμοειδής, πότερον εἴδει διαφέρουσα ἢ γένει. Νῦν μὲν γὰρ οἱ λέγοντες καὶ ζητοῦντες περὶ ψυχῆς περὶ τῆς ἀνθρωπίνης μόνης ἐοίκασιν ἐπισκοπεῖν· εὐλαβητέον δ᾽ ὅπως μὴ λανθάνῃ πότερον εἷς ὁ λόγος αὐτῆς ἐστι, καθάπερ ζῴου, ἢ καθ᾽ ἕκαστον ἕτερος, οἷον ἵππου, κυνός, ἀνθρώπου, θεοῦ, τὸ δὲ ζῷον τὸ καθόλου ἤτοι οὐθέν ἐστιν ἢ ὕστερον, ὁμοίως δὲ κἂν εἴ τι κοινὸν ἄλλο κατηγοροῖτο·
[236″]   Ἔτι δέ, εἰ μὴ πολλαὶ ψυχαὶ ἀλλὰ μόρια, πότερον δεῖ ζητεῖν πρότερον τὴν ὅλην ψυχὴν ἢ τὰ μόρια. Χαλεπὸν δὲ καὶ τούτων διορίσαι ποῖα πέφυκεν ἕτερα ἀλλήλων, καὶ πότερον τὰ μόρια χρὴ ζητεῖν πρότερον ἢ τὰ ἔργα αὐτῶν, οἷον τὸ νοεῖν ἢ τὸν νοῦν, καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ τὸ αἰσθητικόν· ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων. Εἰ δὲ τὰ ἔργα πρότερον, πάλιν ἄν τις ἀπορήσειεν εἰ τὰ ἀντικείμενα πρότερον τούτων ζητητέον, οἷον τὸ αἰσθητὸν τοῦ αἰσθητικοῦ, καὶ τὸ νοητὸν τοῦ νοῦ.

[282″]   Ἔοικε δ᾽ οὐ μόνον τὸ τί ἐστι γνῶναι χρήσιμον εἶναι πρὸς τὸ θεωρῆσαι τὰς αἰτίας τῶν συμβεβηκότων ταῖς οὐσίαις (ὥσπερ ἐν τοῖς μαθήμασι τί τὸ εὐθὺ καὶ τὸ καμπύλον, ἢ τί γραμμὴ καὶ ἐπίπεδον, πρὸς τὸ κατιδεῖν πόσαις ὀρθαῖς αἱ τοῦ τριγώνου γωνίαι ἴσαι), ἀλλὰ καὶ ἀνάπαλιν τὰ συμβεβηκότα συμβάλλεται μέγα μέρος πρὸς τὸ εἰδέναι τὸ τί ἐστιν· ἐπειδὰν γὰρ ἔχωμεν ἀποδιδόναι κατὰ τὴν φαντασίαν περὶ τῶν συμβεβηκότων, ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων, τότε καὶ περὶ τῆς οὐσίας ἕξομεν λέγειν κάλλιστα· πάσης γὰρ ἀποδείξεως ἀρχὴ τὸ τί ἐστιν, ὥστε καθ᾽ ὅσους τῶν ὁρισμῶν μὴ συμβαίνει τὰ συμβεβηκότα γνωρίζειν, ἀλλὰ μηδ᾽ εἰκάσαι περὶ αὐτῶν εὐμαρές, δῆλον ὅτι διαλεκτικῶς εἴρηνται καὶ κενῶς ἅπαντες.

[347″]   Ἀπορίαν δ᾽ ἔχει καὶ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς, πότερόν ἐστι πάντα κοινὰ καὶ τοῦ ἔχοντος ἢ ἔστι τι καὶ τῆς ψυχῆς ἴδιον αὐτῆς· τοῦτο γὰρ λαβεῖν μὲν ἀναγκαῖον, οὐ ῥᾴδιον δέ.
[364″]   Φαίνεται δὲ τῶν μὲν πλείστων οὐθὲν ἄνευ τοῦ σώματος πάσχειν οὐδὲ ποιεῖν, οἷον ὀργίζεσθαι, θαῤῥεῖν, ἐπιθυμεῖν, ὅλως αἰσθάνεσθαι, μάλιστα δ᾽ ἔοικεν ἰδίῳ τὸ νοεῖν· εἰ δ᾽ ἐστὶ καὶ τοῦτο φαντασία τις ἢ μὴ ἄνευ φαντασίας, οὐκ ἐνδέχοιτ᾽ ἂν οὐδὲ τοῦτ᾽ ἄνευ σώματος εἶναι.
[391″]   Εἰ μὲν οὖν ἔστι τι τῶν τῆς ψυχῆς ἔργων ἢ παθημάτων ἴδιον, ἐνδέχοιτ᾽ ἂν αὐτὴν χωρίζεσθαι· εἰ δὲ μηθέν ἐστιν ἴδιον αὐτῆς, οὐκ ἂν εἴη χωριστή, ἀλλὰ καθάπερ τῷ εὐθεῖ, ᾗ εὐθύ, πολλὰ συμβαίνει, οἷον ἅπτεσθαι τῆς [χαλκῆς] σφαίρας κατὰ στιγμήν, οὐ μέντοι γ᾽ ἅψεται οὕτως χωρισθέν τι εὐθύ· ἀχώριστον γάρ, εἴπερ ἀεὶ μετὰ σώματός τινος ἐστιν.
[426″]   Ἔοικε δὲ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς πάθη πάντα εἶναι μετὰ σώματος θυμός, πραότης, φόβος, ἔλεος, θάρσος, ἔτι χαρὰ καὶ τὸ φιλεῖν τε καὶ μισεῖν· ἅμα γὰρ τούτοις πάσχει τι τὸ σῶμα.
[443″]   Μηνύει δὲ τὸ ποτὲ μὲν ἰσχυρῶν καὶ ἐναργῶν παθημάτων συμβαινόντων μηδὲν παροξύνεσθαι ἢ φοβεῖσθαι, ἐνίοτε δ᾽ ὑπὸ μικρῶν καὶ ἀμαυρῶν κινεῖσθαι, ὅταν ὀργᾷ τὸ σῶμα καὶ οὕτως ἔχῃ ὥσπερ ὅταν ὀργίζηται. Ἔτι δὲ μᾶλλον τοῦτο φανερόν· μηθενὸς γὰρ φοβεροῦ συμβαίνοντος ἐν τοῖς πάθεσι γίνονται τοῖς τοῦ φοβουμένου. Εἰ δ᾽ οὕτως ἔχει, δῆλον ὅτι τὰ πάθη λόγοι ἔνυλοί εἰσιν· ὥστε οἱ ὅροι τοιοῦτοι οἷον «τὸ ὀργίζεσθαι κίνησίς τις τοῦ τοιουδὶ σώματος ἢ μέρους ἢ δυνάμεως ὑπὸ τοῦδε ἕνεκα τοῦδε».

[494″]   Καὶ διὰ ταῦτα ἤδη φυσικοῦ τὸ θεωρῆσαι περὶ ψυχῆς, ἢ πάσης ἢ τῆς τοιαύτης.
[504″]   Διαφερόντως δ᾽ ἂν ὁρίσαιντο ὁ φυσικὸς [τε] καὶ ὁ διαλεκτικὸς ἕκαστον αὐτῶν, οἷον ὀργὴ τί ἐστιν· ὁ μὲν γὰρ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως ἤ τι τοιοῦτον, ὁ δὲ ζέσιν τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος καὶ θερμοῦ. Τούτων δὲ ὁ μὲν τὴν ὕλην ἀποδίδωσιν, ὁ δὲ τὸ εἶδος καὶ τὸν λόγον.
[530″]   Ὁ μὲν γὰρ λόγος ὅδε τοῦ πράγματος, ἀνάγκη δ᾽ εἶναι τοῦτον ἐν ὕλῃ τοιᾳδί, εἰ ἔσται· ὥσπερ οἰκίας ὁ μὲν λόγος τοιοῦτος, ὅτι σκέπασμα κωλυτικὸν φθορᾶς ὑπ᾽ ἀνέμων καὶ ὄμβρων καὶ καυμάτων, ὁ δὲ φήσει λίθους καὶ πλίνθους καὶ ξύλα, ἕτερος δ᾽ ἐν τούτοις τὸ εἶδος ἕνεκα τωνδί.

[559″]   Τίς οὖν ὁ φυσικὸς τούτων; πότερον ὁ περὶ τὴν ὕλην, τὸν δὲ λόγον ἀγνοῶν, ἢ ὁ περὶ τὸν λόγον μόνον; ἢ μᾶλλον ὁ ἐξ ἀμφοῖν; ἐκείνων δὲ δὴ τίς ἑκάτερος; ἢ οὐκ ἔστιν εἷς ὁ περὶ τὰ πάθη τῆς ὕλης τὰ μὴ χωριστὰ μηδ᾽ ᾗ χωριστά, ἀλλ᾽ ὁ φυσικὸς περὶ ἅπανθ᾽ ὅσα τοῦ τοιουδὶ σώματος καὶ τῆς τοιαύτης ὕλης ἔργα καὶ πάθη, ὅσα δὲ μὴ τοιαῦτα, ἄλλος, καὶ περὶ τινῶν μὲν τεχνίτης, ἐὰν τύχῃ, οἷον τέκτων ἢ ἰατρός, τῶν δὲ μὴ χωριστῶν μέν, ᾗ δὲ μὴ τοιούτου σώματος πάθη καὶ ἐξ ἀφαιρέσεως, ὁ μαθηματικός, ᾗ δὲ κεχωρισμένα, ὁ πρῶτος φιλόσοφος;

[612″]   Ἀλλ᾽ ἐπανιτέον ὅθεν ὁ λόγος. Ἐλέγομεν δὴ ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς οὕτως ἀχώριστα τῆς φυσικῆς ὕλης τῶν ζῴων, ᾗ γε τοιαῦθ᾽ ὑπάρχει θυμὸς καὶ φόβος, καὶ οὐχ ὥσπερ γραμμὴ καὶ ἐπίπεδον.


[025″]
Λαμβάνοντας τὴν κατανόησι («εἴδησιν») ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ ὄμορφα καὶ ἄξια πράγματα, ἄλλην περισσότερο ἄλλης, εἴτε ἐπειδὴ εἶναι ἀκριβής ἢ γιατὶ ἀφορᾷ τὰ καλλίτερα καὶ θαυμασιώτερα πράγματα, καὶ γιὰ τὰ δύο αὐτά εὐλόγως θὰ βάζαμε τὴν ἔρευνα περὶ τῆς ψυχῆς στὶς πρῶτες θέσεις.
[052″]    Πιστεύεται δὲ πὼς ἡ γνῶσις γι᾽αὐτὴν συμβάλλει πολλὰ στὴν γνῶσι κάθε ἀληθείας γενικώτερα καὶ εἰδικὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φύσι· διότι εἶναι αὐτή ἡ ἀρχὴ τῶν ζώντων.
[065″]    Προσπαθοῦμε νὰ θεωρήσωμε καὶ νὰ γνωρίσωμε καί τὴν φύσιν της καί τὴν οὐσία της, κατόπιν ὅσα τὴν συνοδεύουν· κι ἀπ᾽αὐτά ἄλλα πιστεύονται δικά της πάθη κι ἄλλα ἀνήκουν στὰ ζῶντα ἐξ αἰτίας της. Ἀπὸ κάθε ἄποψι καὶ τρόπο ὅμως, εἶναι ἀπὸ τὰ δυσκολώτερα νὰ καταλήξωμε πιστικὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψυχή.
[094″]   Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι κοινὸ καὶ σὲ πολλά ἄλλα, δηλ. περὶ τῆς «οὐσίας» καὶ τοῦ «τί εἶναι;», κανεὶς γρήγορα θὰ ὑπέθετε πὼς ὑπάρχει μία καὶ κοινὴ μέθοδος ἐρεύνης ὅλων ὅσων θέλομε νὰ μάθωμε τὴν οὐσία (ὅπως καὶ ἀπόδειξις γιὰ τὰ σχετιζόμενα), ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσωμε αὐτὴν τὴν μέθοδο. Ἂν ὅμως δέν ὑπάρχῃ μία κοινὴ μέθοδος νὰ βροῦμε τὴν οὐσία, τόσο πιὸ δύσκολη γίνεται καὶ ἡ ἔρευνα. Διότι θὰ χρειασθῇ νὰ καθορίζωμε γιὰ τὸ κάθε πρᾶγμα κάθε φορὰ καὶ τὸν τρόπο ἔρευνας. Ἀκόμη κι ἂν ἦταν φανερὸν πὼς π.χ. ἡ μέθοδος εἶναι ἀπόδειξις, ἢ διαίρεσις ἢ καὶ κάποια ἄλλη μέθοδος, ἀκόμη θὰ εἴχαμε πολλὲς ἀπορίες καὶ παρανοήσεις, γιὰ τὸ (ἀπὸ) ποῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ψάξωμε, μιᾶς καὶ οἱ ἀρχὲς διαφορετικῶν πραγμάτων διαφέρουν, ὅπως π.χ. τῶν ἀριθμῶν καὶ τῶν ἐπιπέδων.

[159″]    Πρῶτα ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ καθορίσωμε σὲ ποιό γένος ἀνήκει ἡ ψυχή καὶ τί εἶναι· ἐννοῶ, ἂν εἶναι κάτι τὸ ἰδιαίτερο καὶ τί, ἢ εἶναι κάποια ποιότητα ἢ ποσότητα ἢ μήπως κάποια ἄλλη τῶν κατηγοριῶν ποὺ ὁρίσαμε· κατόπιν ν᾽ἀποφασίσωμε ἂν εἶναι κάτι ἐν δυνάμει ἢ ἐντελέχεια, διότι ἡ διαφορά δὲν εἶναι μικρή.
[188″]    Πρέπει ἐπίσης νὰ σκεφθοῦμε ἐὰν εἶναιδιαιρετὴ ἢ ἀδιαίρετη καὶ ἂν κάθε ψυχὴ εἶναι ὁμοειδής ἢ ὄχι· καὶ ἂν δὲν εἶναι ὁμοειδής, ἂν οἱ ψυχὲς διαφέρουν κατὰ εἶδος ἢ κατὰ γένος. Διότι τώρα ὅσοι μιλοῦν γιὰ ψυχή, φαίνεται μᾶλλον μόνον στὴν ἀνθρώπινη ν᾽ ἀναφέρονται. Ἂς προσέξωμε νὰ μὴν παραβλέψωμε τὸ ἂν ἡ ψυχὴ ἔχῃ ἕναν γενικὸν ὁρισμό, ὅπως π.χ. «ζωντανό», ἢ διαφορετικόν γιὰ κάθε πρᾶγμα, ὅπως γιὰ τὰ «ἄλογο», «σκύλος», «ἄνθρωπος», «θεός» καὶ ἂν τὸ ζωντανὸ γενικῶς δὲν εἶναι τίποτε ἢ ἁπλῶς ἀκολουθῇ· ὁμοίως γιὰ ὁποιοδήποτε ἄλλο κοινὸ κατηγόρημα.
[236″]    Ἐπὶ πλέον, ἂν δὲν ὑπάρχουν πολλὲς ψυχὲς ἀλλὰ μέρη μίας, ποιό πρέπει νὰ ἀναζητήσωμε πρῶτα; τὴν μίαν ὁλόκληρη ἢ τὰ μέρη; Δύσκολο καὶ γι αὐτά νὰ διορίσωμε ποιά διαφέρουν μεταξύ των καὶ ἂν θὰ πρέπῃ πρῶτα νὰ ἐρευνήσωμε τὰ μόρια ἢ τὰ ἔργα τους· δηλ. τὸ νὰ νοῇς ἢ τὸν νοῦν καὶ τὸ νὰ αἰσθάνεσαι ἢ αὐτὸ ποὺ αἰσθάνεται; παρομοίως καὶ γιὰ τὰ ἄλλα. Ἐὰν δὲ πρῶτα τὰ ἔργα, κάποιος ξανὰ θ᾽ἀναρωτιῶταν ἂν θὰ ἔπρεπε πρῶτα νὰ ζητοῦμε τὰ ἀντικείμενά των, δηλ. τὸ αἰσθητόν πρὶν ἀπὸ αὐτὸ ποὺ αἰσθάνεται καὶ τὸ νοητόν πρὶν τὸν νοῦ…

[282″]    Φαίνεται πὼς ὄχι μόνον τὸ νὰ ξέρῃς τὸ «τί εἶναι;» χρησιμεύει γιὰ νὰ θεωρήσῃς τὶς αἰτίες αὐτῶν ποὺ συνοδεύουν τὶς οὐσίες (ὅπως στὰ μαθηματικὰ γνωρίζοντας τί εἶναι εὐθύ καὶ καμπύλον ἢ γραμμὴ καὶ ἐπίπεδο, κατανοεῖς μὲ πόσες ὀρθὲς γωνίες ἰσοῦνται οἱ γωνίες τριγώνου), ἀλλὰ καὶ ἀντίστροφα, γνῶσις αὐτῶν ποὺ συνοδεύουν συμβάλλει πολύ στὴν γνῶσι τοῦ «τί εἶναι»· γιατὶ ὅταν μποροῦμε νὰ ἀναφερθοῦμε στὰ συνοδευτικά ὅπως μᾶς φαίνονται, ὅλα ἢ τὰ περισσότερα, τότε θὰ ἔχωμε κάλλιστα νὰ μιλήσωμε καὶ γιὰ τὴν οὐσία. Ἀφοῦ κάθε ἀπόδειξις ἀρχίζει ἀπὸ τὸ «τί εἶναι» κάτι, ὥστε γιὰ ὁρισμοὺς ποὺ δὲν μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ γνωρίζωμε τὰ συνοδευτικὰ χαρακτηριστικά ἢ οὔτε νὰ τὰ μαντέψωμε, εἶναι εὔκολο, ἀφοῦ φανερὰ λέγονται διαλεκτικά καὶ χωρὶς περιεχόμενο.

[347″]    Ὑπάρχει ἐπίσης δυσκολία νὰ κρίνωμε τὰ πάθη τῆς ψυχῆς, ἐὰν εἶναι ὅλα κοινά καὶ τοῦ πάσχοντος, ἢ ὑπάρχῃ καὶ κάποιο τῆς ψυχῆς τῆς ἴδιας· γιατὶ τοῦτο πρέπει νὰ τὸ λάβωμε ἀπαραίτητα ὑπ᾽ὄψιν μας, δὲν εἶναι ὅμως εὔκολο.
[364″]    Φαίνεται μὲν πὼς γιὰ τὰ περισσότερα ἡ ψυχὴ δὲν πάσχει ἢ δρᾶ χωρὶς τὸ σῶμα, (ὡσὰν ὀργίζεται, τολμᾷ, ἐπιθυμῇ, γενικῶς αἰσθάνεται), τὸ νὰ σκέπτεται ὅμως μοιάζει περισσότερο νὰ εἶναι δικό της. Ἐὰν δὲ εἶναι κι αὐτό κάποιου εἴδους φαντασία ἢ ἂν δὲν ὑπάρχῃ χωρὶς τὴν φαντασία, δὲν θὰ ἦταν δυνατὸν κι ἡ σκέψις νὰ ὑπάρχῃ χωρὶς τὸ σῶμα.
[391″]    Ἐὰν λοιπὸν τώρα ὑπάρχῃ κάποια πρᾶξις ἢ πάθος τῆς ψυχῆς δικό της, θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ χωρίζεται (ἀπὸ τὸ σῶμα). Ἂν δὲν ὑπάρχῃ τίποτε δικό της, δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ χωριστὰ ἀπ᾽αὐτό· (ἀλλὰ ὅπως τὸ εὐθύ ἂν εἶναι εὐθὺ συνοδεύεται ἀπὸ πολλά, π.χ. τὸ ὅτι ἀγγίζει μιὰ χάλκινη σφαῖρα σὲ ἕνα σημεῖο, γιατὶ τὸ εὐθὺ ἀσφαλῶς δὲν θὰ τὴν ἀγγίζῃ ἔτσι ἂν χωρισθῇ ἀπ᾽αὐτήν), εἶναι λοιπὸν ἀχώριστη ἢ εἶναι πάντοτε μαζὶ μὲ κάποιο σῶμα.
[426″]    Μοιάζει ὅλα τὰ πάθη τῆς ψυχῆς νὰ ὑπάρχουν μαζὶ μὲ τὸ σῶμα – θυμός, πρᾳότης, φόβος, ἔλεος, θάῤῥος, ἀκόμη ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀγάπη καὶ τὸ μῖσος, διότι μ᾽αὐτά κάτι συμβαίνει καὶ στὸ σῶμα.
[443″]    Γιὰ τοῦτο μᾶς πληροφορεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι κάποτε ἐνῷ συμβαίνουν ἰσχυρὰ ἢ βίαια παθήματα κάποιος δὲν παροξύνεται ἢ φοβᾶται, ἐνῷ καμμιὰ φορὰ ἐπηρρεάζεται ἀπὸ μικρὰ καὶ ἐλαφρά αἴτια, π.χ. ὅταν ὀργᾷ τὸ σῶμα καὶ γίνεται σὰν τοῦ ὀργισμένου. Ἀκόμη φανερώτερο τοῦτο: χωρὶς νὰ συμβαίνῃ κάτι τρομακτικό φοβοῦνται σὰν νὰ συνέβῃ κάτι φοβερό. Ἂν εἶναι ἔτσι, γίνεται φανερὸ πὼς τὰ πάθη εἶναι λόγοι ὐλοποιημένοι (ἔνυλοι). Ὥστε οἱ ὁρισμοὶ θὰ εἶναι σὰν τὸ «ἡ ὀργὴ εἶναι κίνησις τοῦ τέτοιου σώματος, ἢ μέρους του ἢ δυνάμεώς του, μέσῳ τοῦ τάδε καὶ γιὰ τὸν τάδε σκοπό».

[494″]    Καὶ γι αὐτούς τοὺς λόγους ἁρμόζει στὸν φυσικὸ ἐπιστήμονα νὰ ἐξετάζῃ τὴν ψυχή, ὅλων γενικά ἢ κάποιας συγκεκριμένης.
[504″]    Διαφορετικά θὰ ὥριζαν ὁ φυσικὸς καὶ ὁ διαλεκτικός τὸ κάθ᾽ἕνα ἀπ᾽αὐτά: π.χ. «ὀργή», τί εἶναι. Διότι ὁ μὲν θὰ ἔλεγε «ὄρεξις ἀνταποδόσεως λύπης» ἢ κάτι τέτοιο, ὁ δὲ «βρασμὸς τοῦ αἵματος καὶ τοῦ θερμοῦ γύρω ἀπὸ τὴν καρδιά». Αὐτῶν ὁ ἕνας ἀποδίδει τὴν ὕλη, ὁ ἄλλος τὴν μορφὴ καὶ τὴν αἰτία.
 [530″]    Διότι ἡ αἰτία τοῦ συγκεκριμένου πράγματος ἀναγκαστικὰ πρέπει νὰ βρίσκεται σὲ τέτοιου εἴδους συγεκριμένη ὕλη, ἐὰν ὑπάρχῃ· ὅπως ἀκριβῶς ὁρισμὸς οἰκίας γιὰ τὸν μὲν θὰ εἶναι «σκέπασμα ποὺ ἐμποδίζει τὴν φθορὰ ἀπὸ ἀνέμους, βροχὲς καὶ καύσωνες», ὁ δὲ ἄλλος θὰ ᾽πῇ «πέτρες καὶ τοῦβλα καὶ ξύλα», ἄλλος πάλι «τὴν μορφὴ ποὺ θὰ λάβουν τὰ ὑλικά, γιὰ τοὺς τάδε σκοπούς».

[559″]    Ποιός ἀπ᾽αὐτούς λοιπὸν εἶναι ὁ φυσικός; Ἐκεῖνος ποὺ ἐξετάζει μόνον τὴν ὕλη, ἀγνοῶντας τὸν σκοπό; ἢ ἐκεῖνος ποὺ ἐξετάζει μόνον τὸ σκοπό; ἢ μᾶλλον αὐτὸς ποὺ ἐξετάζει καὶ τὰ δύο; Κι ἀπὸ κείνους δὰ, ποιός εἶναι ὁ καθ᾽ἕνας; Ἢ μήπως δὲν ὑπάρχῃ ἕνας εἰδικὰ ποὺ ἐξετάζει τὰ ἀχώριστα πάθη τῆς ὕλης (ἢ ὅσα δὲν νομίζονται χώριστα), ἀλλὰ ὁ φυσικός, ποὺ ἐξετάζει ὅλες τὶς πράξεις καὶ παθήματα τοῦ συγκεκριμένου σώματος καὶ συγκεκριμένης ὕλης; καὶ μὲ ὅσα εἶναι διαφορετικὰ ἄλλος (ὅπως σὲ μερικὲς περιπτώσεις τυχαίνει νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς τεχνίτης, π.χ. τέκτων ἢ ἰατρός) ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀχώριστα; καὶ ὅσα δὲν συμβαίνουν σὲ συγκεκριμένο σῶμα ἀλλὰ ἀφαιρετικά, ὁ μαθηματικός; ἐὰν δὲ εἶναι χωριστά ὁ «πρῶτος φιλόσοφος»; (μεταφυσικός)

[612″]    Ἀλλὰ ἂς ἐπανέλθωμε ὅπου ἄρχισε ὁ λόγος. 
Λέγαμε λοιπὸν ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς εἶναι ἀχώριστα τῆς φυσικῆς ὕλης τῶν ζώντων, ἐὰν ὑπάρχουν σ᾽αὐτὴν τέτοια πράγματα ὅπως ὁ θυμὸς καὶ ὁ φόβος, καὶ ὄχι μὲ τὸν τρόπο τῶν γραμμῶν καὶ ἐπιπέδων.


On Youtube :

A short video sample of the first chapter is in preparation.
Thank you for your patience :-)

 

Δωρεὰν Ἀνάκτησις :


κουμπὶ ἀναπαραγωγῆς
For the time being the website is updated only in English. Thank you!
+